Miniarka porówka (Napomyza gymnostoma Loew)

szkodnik roślin cebulowych

 

  BIOLOGIA MINIARKI PORÓWKI

    wstęp

    morfologia

    biologia

    szkodliwość 

    parazytoidy

    zwalczanie

    literatura 

    linki 

    strona główna

   

 

 

 

 

 

 

Terminy pojawu imago miniarki porówki w latach 1996 – 1999 r

Napomyza gymnostoma jest gatunkiem występującym w warunkach Polski południowo-wschodniej w dwóch pokoleniach w ciągu roku. Wylot muchówek pierwszego pokolenia miał miejsce pomiędzy 11.04. a 02.05., natomiast drugiego pokolenia pomiędzy 15.08. a 19.08.

Rys.1 Wylot imago pierwszego pokolenia N. gymnostoma w hodowli w latach 1996 – 1999

 



Rys.2 Wylot imago drugiego pokolenia N.gymnostoma w hodowli w latach 1996 – 1999 

Określenie sumy temperatur efektywnych niezbędnych dla wylotu imago

Zestawienie sum temperatur efektywnych gleby mierzone na głębokości 5 cm pojawiających się w sposób ciągły od stycznia w wyniku ustabilizowania się pogody, liczone w zależności od poszczególnych poziomów temperatur (0, 1, 2, 3 °C) wykazało, że najmniejsze odchylenia od średnich otrzymywano, gdy liczono je od poziomu 0°C. Średnie sumy temperatur efektywnych potrzebne do wylotu liczone od 0°C wynosiły odpowiednio  w  roku  1996 – 282,5 °C,  1997 – 256,9 °C,  1998 – 256,8,  1999 – 257,6 °C, 


Składanie jaj 

Składanie jaj na plantacji rozpoczynało się niedługo po pojawieniu się osobników dorosłych. Przed złożeniem jaj samica nakłuwała pokładełkiem liście w celu pożywienia się sokiem wypływającym z miejsc nakłuć. W wyniku nakłucia na liściu pozostawała jasna plamka z widocznym niewielkim otworem. Czasem w miejscach nakłucia znajdowano jaja, przeważnie w wierzchołkowej części liścia. Niekiedy nakłucia były ułożone tak gęsto, że w późniejszym okresie w tych miejscach następowało zasychanie oraz pękanie tkanki liścia. Nieraz w wyniku nakłucia dochodziło do zaginania liścia szczypiorku lub cebuli. Uszkodzenia te często przypominały żer chowacza szczypioraka. Na porze, ślady zerowania samicy znajdowano na górnej powierzchni liścia blisko jego krawędzi oraz rzadziej na spodniej stronie. Podobne nakłucia obserwowano na liściach czosnku. W warunkach laboratoryjnych jedna samica nakłuwała liść w ciągu dnia średnio od 30,2 do 147,4 razy. Maksymalnie w ciągu doby samica nakłuwała liść 271 razy, a łącznie w okresie życia 1474 razy. W ciągu dnia samice składały średnio od 1,5 do 20,6 sztuk jaj, maksymalnie 39 sztuk. Średnia liczba jaj z wszystkich przeprowadzonych obserwacji wynosiła 9 sztuk na dobę. Płodność samic w warunkach laboratoryjnych wynosiła maksymalnie 206 sztuk jaj. Samica, która złożyła najwięcej jaj pochodziła z hodowli bobówek i kopulowała, co najmniej dwukrotnie z samcem. Przy przeciętnym 10 dniowym okresie życia w warunkach laboratoryjnych samice składały średnio w ciągu doby od 13 do 20 jaj. Najwięcej jaj składanych było pomiędzy 6 a 9 dniem życia . Związane to było z intensywnością odżywiania, które również w tych dniach było największe. Średnio na jedno jajo przypadało 14,7 nakłuć.


Larwa

Larwy żerują wzdłuż liścia w kierunku do podstawy rośliny, w przeciwieństwie do larw innych gatunków miniarek np. Phytomyza cepae, które tworzą nieregularne miny. Larwa w cebuli i szczypiorku nie minuje tkanki, lecz ją zeskrobywuje za pomocą haków gębowych. W liściach pora, larwa bezpośrednio po wylęgu żeruje w miękiszu palisadowym pomiędzy skórkami liścia. W miejscach żerowania widoczne są podłużne miny, miejscami nieregularne, zwłaszcza w górnym odcinku liścia. Larwa w końcowej fazie rozwoju przechodzi pomiędzy przylegające liście kierując się do podstawy rośliny. Okres przemieszczania się larw wynosił około dwóch tygodni. W przypadku drugiego pokolenia przechodzącego rozwój w roślinach pora, długość żerowiska larwy (od miejsca wylęgu do miejsca zapoczwarczenia) wynosiła przeciętnie 38 - 40 cm. Spotykano również kanały osiągające długość od 50 - 65 cm. Larwy drugiego pokolenia żerowały pomiędzy trzecim, czwartym i piątym liściem pora licząc od liścia zewnętrznego.

Na szczypiorku obraz żerowanie larw tak pierwszego jak i drugiego pokolenia był podobny. Zapoczwarczenie następowało zawsze wewnątrz rośliny zarówno w przypadku pierwszego jak i drugiego pokolenia. Część larw drugiego pokolenia nie kończyła rozwoju jesienią i mogła w sprzyjających temperaturach przetrwać w roślinach do wiosny następnego roku, kiedy na przełomie marca i kwietnia mogła się zapoczwarczyć


Poczwarka

Najczęściej znajdowano zimujące poczwarki w roślinach lub na zewnętrznej powierzchni rośliny, gdzie miały kontakt z glebą. Z wszystkich poczwarek zimujących wylatywały osobniki dorosłe w okresie wiosennym. Z zimujących larw zapoczwarczonych na wiosnę (marzec-kwiecień) wylatywały osobniki dorosłe należące wyłącznie do pierwszego pokolenia (zimującego). Z poczwarek pierwszego pokolenia wylatywały osobniki dorosłe w okresie lata. Zaobserwowano porażenie nielicznych bobówek znajdujących się w glebie przez pasożytnicze grzyby. Jednak były to sporadyczne przypadki i trudno określić, jaki był ogólny wpływ tego typu pasożytnictwa na redukcję populacji. Część bobówek była zasiedlona przez pasożytnicze błonkówki.


Synchronizacja przebiegu rozwoju szkodnika z niektórymi zjawiskami fenologicznymi

Sygnalizacja pojawu poszczególnych stadiów rozwojowych gatunku na podstawie zjawisk fenologicznych jest trudna z uwagi na kłopoty z wytypowaniem roślin wskaźnikowych. Większość stadiów rozwojowych szkodnika mijała się w czasie z charakterystycznymi fazami rozwojowymi roślin uznawanych za wskaźnikowe.

Pojaw imago pierwszego pokolenia miniarki porówki w poszczególnych latach miał miejsce w czasie pełni kwitnienia zawilca białego (Anemone nemorosa L.), kwitnienia klonu zwyczajnego (Acer platanoides L.) oraz różowego pąka kwiatów jabłoni (Malus domestica Borb.) odmiany Jonathan. Jednak ta wskaźnikowa faza rozwojowa roślin jest "płynna" i trudno było się opierać na tym zjawisku fenologicznym. Pojawianie się imago drugiego pokolenia w latach 1996 - 1999 było zbieżne z początkiem dojrzewania owoców bzu lekarskiego czarnego (Sambucus nigra L.), początkiem dojrzewania czeremchy amerykańskiej (Padus serotina (Ehrh.)) i pełnią dojrzałości jarzębiny zwyczajnej (Sorbus aucuparia L.). Również w tym okresie obserwowano pełnię dojrzewania owoców aronii (Aronia melanocarpa (Michx.) Elliot).

   Copyright © 2006 by Rafal Sionek